Endoskopia – kiedy warto wykonać badanie i jak się przygotować
Czym jest endoskopia?
Endoskopia to nowoczesna metoda diagnostyczna, która pozwala lekarzowi zajrzeć do wnętrza przewodu pokarmowego za pomocą cienkiego, giętkiego instrumentu wyposażonego w kamerę. Dzięki temu możliwe jest nie tylko ocenienie stanu śluzówki żołądka, jelit czy przełyku, ale także pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
Według raportu Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, endoskopia jest jednym z najważniejszych narzędzi w wykrywaniu chorób przewodu pokarmowego – pozwala zdiagnozować m.in. wrzody, polipy, zmiany zapalne, a także nowotwory na bardzo wczesnym etapie rozwoju.
„Endoskopia to badanie, które potrafi uratować życie – wykryte wcześnie zmiany nowotworowe można usunąć, zanim staną się groźne” – podkreśla prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii.
Kiedy warto wykonać endoskopię?
Lekarz może zlecić endoskopię w wielu sytuacjach, a do najczęstszych wskazań należą:
- przewlekłe bóle brzucha lub klatki piersiowej niewyjaśnionego pochodzenia,
- nawracająca zgaga lub refluks,
- utrata masy ciała bez wyraźnej przyczyny,
- obecność krwi w stolcu lub wymiotach,
- podejrzenie choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy,
- kontrola po wcześniejszych zabiegach lub leczeniu chorób przewodu pokarmowego,
- badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego (kolonoskopia).
W Polsce program profilaktyczny raka jelita grubego umożliwia wykonanie kolonoskopii bezpłatnie w określonych grupach wiekowych. Według danych Ministerstwa Zdrowia, regularne badania przesiewowe mogą zmniejszyć śmiertelność z powodu tego nowotworu nawet o 60%.
Jak wygląda badanie?
Przebieg endoskopii zależy od tego, który odcinek przewodu pokarmowego lekarz chce zbadać:
- Gastroskopia – pozwala ocenić stan przełyku, żołądka i dwunastnicy. Badanie wykonuje się przez wprowadzenie cienkiego, giętkiego wziernika przez usta do górnego odcinka przewodu pokarmowego. Dzięki kamerze umieszczonej na końcu urządzenia lekarz widzi obraz w powiększeniu na monitorze i może dostrzec nawet drobne zmiany śluzówki. W razie potrzeby pobiera niewielkie wycinki do badania histopatologicznego lub usuwa polipy.
- Kolonoskopia – służy do oceny jelita grubego. Wziernik wprowadza się przez odbyt, a badanie pozwala na wykrycie polipów, zmian zapalnych czy wczesnych zmian nowotworowych. Również tutaj możliwe jest pobranie materiału do analizy lub wykonanie drobnych zabiegów.
Podczas gastroskopii pacjent zazwyczaj otrzymuje miejscowe znieczulenie gardła w formie sprayu, aby zmniejszyć odruch wymiotny. W przypadku kolonoskopii często stosuje się sedację lub krótkotrwałe znieczulenie dożylne, dzięki czemu badanie jest praktycznie bezbolesne i znacznie bardziej komfortowe.
Kolonoskopia wymaga wcześniejszego oczyszczenia jelit – pacjent przyjmuje specjalny preparat przeczyszczający, a przez 2–3 dni stosuje lekkostrawną dietę. Dobre przygotowanie jest kluczowe, bo czyste jelita pozwalają lekarzowi dokładnie obejrzeć ściany jelita i uniknąć konieczności powtarzania badania.
Sama endoskopia trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut, w zależności od stopnia skomplikowania i zakresu badania. Po zakończeniu pacjent odpoczywa krótko w gabinecie lub poczekalni, a następnie może wrócić do domu tego samego dnia. W przypadku sedacji lub znieczulenia zaleca się, aby tego dnia nie prowadzić samochodu i unikać podejmowania ważnych decyzji, ponieważ odruchy i koncentracja mogą być chwilowo osłabione.
Jak się przygotować do endoskopii?
Gastroskopia:
- ostatni posiłek należy zjeść na 6–8 godzin przed badaniem,
- można pić niewielkie ilości wody do 2 godzin przed wizytą,
- należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.
Kolonoskopia:
- na 2–3 dni przed badaniem zaleca się dietę lekkostrawną,
- dzień przed badaniem należy wypić preparat przeczyszczający zgodnie z zaleceniem lekarza,
- w dniu badania pozostaje się na czczo.
Dobre przygotowanie zwiększa dokładność badania i pozwala lekarzowi lepiej ocenić stan przewodu pokarmowego.
Endoskopia to bezpieczne, skuteczne i niezwykle ważne badanie diagnostyczne, które pozwala wykrywać choroby przewodu pokarmowego na wczesnym etapie. Jeśli masz niepokojące objawy lub jesteś w grupie ryzyka, nie odkładaj decyzji o badaniu.
Mieszkańcy Pabianic mogą wykonać endoskopię w ANMED, gdzie dostępne są nowoczesne urządzenia, doświadczeni specjaliści i komfortowe warunki dla pacjentów. Wczesna diagnostyka to najlepsza ochrona zdrowia – i szansa na pełne wyleczenie wielu chorób.
Najczęściej zadawane pytania:
Pytanie: Co to jest endoskopia?
Odpowiedź: Endoskopia to badanie diagnostyczne przewodu pokarmowego z użyciem giętkiego wziernika z kamerą, pozwalające ocenić śluzówkę i pobrać wycinki do badania.
Pytanie: Kiedy wykonuje się endoskopię?
Odpowiedź: Wskazania to m.in. przewlekłe bóle brzucha, zgaga, utrata masy ciała, krew w stolcu, podejrzenie choroby wrzodowej oraz badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego.
Pytanie: Jak przygotować się do endoskopii?
Odpowiedź: Przy gastroskopii ostatni posiłek 6–8 godzin przed badaniem, przy kolonoskopii dieta lekkostrawna przez 2–3 dni i oczyszczenie jelit preparatem przeczyszczającym.
