Kołatanie serca – czy jest groźne i kiedy zgłosić się do kardiologa?

Kołatanie serca to odczucie, że serce bije mocniej, szybciej, nierówno albo na chwilę „przeskakuje”. Może pojawić się w klatce piersiowej, gardle lub szyi. Czasem trwa zaledwie kilka sekund, a czasem utrzymuje się dłużej i nawraca kilka razy dziennie.

Najczęściej kołatanie serca nie oznacza poważnej choroby. Może być reakcją organizmu na stres, wysiłek, niewyspanie, kawę, alkohol, odwodnienie albo niektóre leki. Nie powinno być jednak ignorowane, jeśli pojawia się bez wyraźnej przyczyny, powtarza się, nasila lub towarzyszą mu ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy albo omdlenie. Takie objawy mogą wskazywać na zaburzenia rytmu serca wymagające diagnostyki.

Osoby odczuwające nawracające kołatanie serca mogą zgłosić się na konsultację kardiologiczną w Centrum Medycznym ANMED w Pabianicach. Lekarz oceni charakter dolegliwości, czynniki ryzyka i zdecyduje, czy potrzebne są EKG, echo serca, holter EKG lub dodatkowe badania.

Co to jest kołatanie serca?

Kołatanie serca nie jest nazwą konkretnej choroby, lecz opisem odczucia zgłaszanego przez pacjenta. Jedna osoba może odczuwać bardzo szybkie bicie serca, inna pojedyncze mocne uderzenia, trzepotanie, pulsowanie albo krótkie przerwy w rytmie.

Serce zdrowego człowieka nie zawsze bije w idealnie jednakowym tempie. Tętno przyspiesza podczas wysiłku, silnych emocji, gorączki i stresu. Może zwalniać w trakcie snu oraz u osób regularnie uprawiających sport. Samo zauważenie zmiany rytmu nie oznacza więc automatycznie arytmii.

Znaczenie ma przede wszystkim to, w jakich okolicznościach pojawia się kołatanie, jak długo trwa, czy rytm wydaje się regularny oraz czy występują dodatkowe objawy.

Jak odczuwane jest kołatanie serca?

Pacjenci opisują kołatanie jako szybkie bicie serca, mocne uderzenia w klatce piersiowej, drganie, trzepotanie, „łomotanie” lub wrażenie zatrzymywania się serca na moment. Czasami odczucie pojawia się także w szyi lub gardle.

Wrażenie krótkiej przerwy, po której następuje mocniejsze uderzenie, może wynikać z dodatkowego pobudzenia serca. Takie pojedyncze pobudzenia występują również u osób bez rozpoznanej choroby układu krążenia. Ich znaczenie zależy jednak od częstotliwości, rodzaju, objawów towarzyszących oraz obecności choroby serca. Kołatanie może występować zarówno przy rytmie prawidłowym, jak i podczas arytmii. Dlatego sam opis odczucia zwykle nie wystarcza do ustalenia przyczyny.

Najczęstsze przyczyny kołatania serca

Do częstych przyczyn kołatania należą stres, silne emocje, lęk, intensywny wysiłek fizyczny i brak snu. Serce może zacząć bić wyraźniej również po spożyciu dużej ilości kawy, napojów energetycznych, alkoholu lub nikotyny.

Objawy mogą pojawić się w czasie gorączki, odwodnienia, infekcji, niedokrwistości oraz zaburzeń pracy tarczycy. Kołatanie bywa związane także ze zmianami hormonalnymi, między innymi podczas ciąży, menopauzy lub w określonych fazach cyklu miesiączkowego.

Wpływ na rytm serca mogą mieć również leki. Dotyczy to między innymi niektórych preparatów stosowanych przy przeziębieniu i niedrożności nosa, leków na astmę, części leków psychiatrycznych oraz środków pobudzających. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne zwraca uwagę, że kołatania mogą być wywoływane zarówno przez codzienne czynniki, jak i przez leki oraz substancje psychoaktywne.

Czy kołatanie serca może być objawem arytmii?

Kołatanie może być jednym z objawów arytmii, czyli zaburzenia częstości lub rytmu pracy serca. Podczas arytmii serce może bić zbyt szybko, zbyt wolno albo nieregularnie. Nie każda arytmia jest niebezpieczna, ale niektóre wymagają leczenia i regularnej kontroli.

Jedną z możliwych przyczyn kołatania jest migotanie przedsionków. Pacjent może wówczas odczuwać nierówne, trzepoczące lub przyspieszone bicie serca. Mogą pojawić się także zmęczenie, duszność, zawroty głowy i osłabienie. Migotanie przedsionków nie zawsze daje jednak wyraźne objawy i bywa wykrywane przypadkowo.

Inne możliwe zaburzenia to częstoskurcze nadkomorowe, dodatkowe pobudzenia przedsionkowe lub komorowe, trzepotanie przedsionków oraz rzadziej arytmie komorowe. Rozróżnienie ich na podstawie samego samopoczucia nie jest możliwe. Potrzebny jest zapis rytmu serca.

Kołatanie serca po kawie i napojach energetycznych

Kofeina pobudza układ nerwowy i u części osób może powodować przyspieszone bicie serca, niepokój, drżenie rąk i problemy ze snem. Reakcja zależy od dawki, indywidualnej wrażliwości oraz tego, czy kofeina została połączona ze stresem, niewyspaniem lub odwodnieniem.

Szczególnej uwagi wymagają napoje energetyczne, które mogą zawierać wysokie dawki kofeiny oraz inne substancje pobudzające. Ich szybkie wypicie, zwłaszcza przed wysiłkiem lub razem z alkoholem, może sprzyjać wystąpieniu kołatania.

Nie oznacza to, że każda osoba odczuwająca kołatanie musi całkowicie zrezygnować z kawy. Warto jednak obserwować zależność między objawami a jej spożyciem. Jeżeli kołatanie regularnie pojawia się po kofeinie, zasadne może być ograniczenie jej ilości i omówienie objawów z lekarzem.

Kołatanie serca ze stresu i nerwów

W sytuacji stresowej organizm uwalnia hormony, które przygotowują go do szybkiego działania. Tętno przyspiesza, wzrasta napięcie mięśniowe, a oddech staje się szybszy. Pacjent może zacząć wyraźniej odczuwać pracę serca.

Kołatanie związane ze stresem często ustępuje po uspokojeniu, odpoczynku lub unormowaniu oddechu. Może towarzyszyć napadowi lęku, ale podobne objawy występują również w chorobach serca, tarczycy i innych zaburzeniach.

Nie należy zatem zakładać, że każde kołatanie ma podłoże nerwowe. Jest to szczególnie ważne, gdy dolegliwości pojawiają się po raz pierwszy, podczas wysiłku, wybudzają w nocy albo prowadzą do zasłabnięcia.

Kołatanie serca w nocy i podczas leżenia

Niektórzy pacjenci zauważają kołatanie przede wszystkim wieczorem lub po położeniu się do łóżka. W ciszy i spoczynku praca serca staje się łatwiejsza do odczuwania, dlatego nawet pojedyncze dodatkowe pobudzenia mogą wydawać się bardzo wyraźne. Znaczenie mogą mieć również stres nagromadzony w ciągu dnia, późno wypita kawa, alkohol, obfity posiłek, odwodnienie albo brak snu. Kołatanie występujące w nocy może jednak wiązać się także z arytmią lub zaburzeniami oddychania podczas snu.

Jeżeli objawy regularnie wybudzają ze snu, trwają długo albo towarzyszą im duszność, ból w klatce piersiowej czy omdlenie, wymagają konsultacji.

Kołatanie serca po jedzeniu

U części osób kołatanie pojawia się po obfitym posiłku. Może mieć związek z reakcją układu autonomicznego, szybkim wzrostem poziomu glukozy, alkoholem, kofeiną lub zwiększoną świadomością pracy serca przy pełnym żołądku. Dolegliwości w okolicy klatki piersiowej mogą również pochodzić z przełyku i żołądka. Refluks, wzdęcia lub napięcie przepony bywają mylone z objawami sercowymi. Powtarzającego się kołatania po jedzeniu nie należy jednak diagnozować wyłącznie jako problemu trawiennego. Warto zapisać, po jakich produktach pojawiają się objawy, jak długo trwają i czy rytm jest miarowy.

Kołatanie serca w ciąży

W ciąży zwiększa się objętość krwi krążącej, a serce pracuje intensywniej. Z tego powodu tętno może być szybsze, a pojedyncze kołatania mogą pojawiać się częściej niż wcześniej. Objawy mogą być także związane z niedokrwistością, zaburzeniami tarczycy, odwodnieniem lub stresem. Kołatanie w ciąży warto omówić z lekarzem, szczególnie gdy występuje często albo towarzyszą mu duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy lub omdlenie. Aktualne wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące chorób sercowo-naczyniowych w ciąży podkreślają potrzebę indywidualnej oceny objawów i ryzyka u kobiet ciężarnych.

Kołatanie serca a tarczyca i niedokrwistość

Przyspieszone bicie serca może pojawić się w nadczynności tarczycy. Inne możliwe objawy to spadek masy ciała mimo prawidłowego apetytu, nadmierna potliwość, drżenie rąk, niepokój i nietolerancja ciepła. Kołatanie może występować również w niedokrwistości. Gdy krew transportuje mniej tlenu, serce może próbować wyrównać ten niedobór poprzez szybszą pracę. Pacjent może odczuwać także zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku i pogorszenie koncentracji. Z tego powodu diagnostyka kołatania nie zawsze ogranicza się do badań kardiologicznych. Lekarz może zalecić również morfologię, oznaczenie elektrolitów i badania oceniające pracę tarczycy.

Kiedy kołatanie serca jest niebezpieczne?

Pilnej pomocy wymaga kołatanie, któremu towarzyszą ból lub silny ucisk w klatce piersiowej, nasilona duszność, utrata przytomności, uczucie bliskiego omdlenia albo nagłe znaczne osłabienie. Takie objawy mogą wskazywać na poważną arytmię lub inną ostrą chorobę układu krążenia.

Niepokojące jest również bardzo szybkie bicie serca, które nie zwalnia po odpoczynku, szczególnie jeśli pacjent ma rozpoznaną chorobę serca. W takiej sytuacji nie należy samodzielnie prowadzić samochodu ani czekać na planową konsultację.

Gdy kołatanie jest połączone z bólem w klatce piersiowej, dusznością lub omdleniem, należy zadzwonić pod numer 112 lub 999.

Kiedy umówić planową wizytę u kardiologa?

Konsultacja lekarska jest wskazana, gdy kołatanie regularnie powraca, trwa coraz dłużej, pojawia się bez wyraźnej przyczyny albo stopniowo się nasila. Wizyty nie należy odkładać także wtedy, gdy pacjent ma chorobę serca, nadciśnienie, cukrzycę lub rodzinne przypadki nagłych zgonów sercowych. Oceny wymaga kołatanie występujące podczas wysiłku, wybudzające w nocy albo połączone z wyraźnym pogorszeniem kondycji. Znaczenie ma również nagły początek i nagłe zakończenie bardzo szybkiej pracy serca.

Krótkie, sporadyczne kołatania bez innych objawów często mają łagodny charakter. Jeżeli jednak budzą niepokój lub zmieniają swój charakter, również warto je skonsultować.

Jak wygląda diagnostyka kołatania serca?

Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad. Lekarz zapyta, kiedy objawy pojawiły się po raz pierwszy, jak często występują, jak długo trwają i czy zaczynają się nagle. Istotna jest informacja, czy rytm wydaje się regularny oraz czy kołataniu towarzyszą duszność, osłabienie, zawroty głowy lub ból.

Podczas wizyty może zostać wykonane spoczynkowe EKG. Badanie rejestruje elektryczną aktywność serca i może ujawnić zaburzenia rytmu lub przewodzenia. Jego ograniczeniem jest jednak krótki czas zapisu. Jeżeli arytmia występuje sporadycznie, zwykłe EKG może być prawidłowe. Lekarz może zlecić również badania krwi, echo serca albo dłuższe monitorowanie rytmu. Dobór badań zależy od częstotliwości objawów, wieku, chorób współistniejących i wyniku badania lekarskiego.

EKG a kołatanie serca

Spoczynkowe EKG jest jednym z podstawowych badań wykonywanych przy podejrzeniu zaburzeń rytmu. Może wykazać między innymi migotanie przedsionków, częstoskurcz, zaburzenia przewodzenia oraz niektóre cechy zwiększające ryzyko arytmii. Prawidłowy wynik EKG nie zawsze wyklucza problem. Jeżeli kołatanie występuje raz na kilka dni lub tygodni, jest duża szansa, że podczas krótkiego badania rytm będzie prawidłowy. W takim przypadku większe znaczenie może mieć monitorowanie pracy serca przez dłuższy czas.

Holter EKG przy kołataniu serca

Holter EKG rejestruje rytm serca podczas normalnej aktywności pacjenta. Najczęściej zapis trwa dobę lub kilka dni, choć dostępne są również urządzenia umożliwiające dłuższą obserwację. Podczas badania pacjent prowadzi dzienniczek objawów. Zapisuje moment wystąpienia kołatania, wykonywaną czynność oraz ewentualne dodatkowe dolegliwości. Dzięki temu lekarz może porównać odczucia pacjenta z rytmem zarejestrowanym przez urządzenie. Wybór czasu monitorowania zależy od tego, jak często występują objawy. Jeżeli pojawiają się codziennie, krótki zapis może być wystarczający. Przy rzadszych epizodach lekarz może rozważyć dłuższe monitorowanie.

Echo serca a zaburzenia rytmu

Echo serca nie służy bezpośrednio do rejestrowania arytmii. Pozwala natomiast ocenić budowę serca, pracę zastawek, wielkość jam serca oraz funkcję mięśnia sercowego. Badanie może mieć znaczenie, gdy lekarz podejrzewa, że zaburzenia rytmu współistnieją z chorobą strukturalną serca. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne wskazuje, że w diagnostyce dodatkowych pobudzeń ważna jest ocena pod kątem obecności choroby serca oraz ryzyka przyszłych powikłań. Nie każda osoba z krótkim, sporadycznym kołataniem wymaga jednak echa serca. Decyzję o badaniu podejmuje lekarz na podstawie całości obrazu klinicznego.

Czy smartwatch wykryje arytmię?

Zegarki i opaski elektroniczne mogą rejestrować tętno, a niektóre modele umożliwiają wykonanie uproszczonego zapisu przypominającego jednoodprowadzeniowe EKG. Takie urządzenie może pomóc zapisać rytm w momencie wystąpienia dolegliwości. Pomiar ze smartwatcha nie zastępuje jednak konsultacji lekarskiej ani pełnego badania EKG. Urządzenia mogą generować zarówno fałszywe alarmy, jak i nie wykryć niektórych zaburzeń. Zapis z zegarka warto pokazać lekarzowi, ale nie powinno się samodzielnie rozpoznawać na jego podstawie migotania przedsionków ani innej arytmii.

Co zrobić podczas kołatania serca?

Podczas łagodnego epizodu warto przerwać wysiłek, usiąść i spokojnie oddychać. Można spróbować zmierzyć tętno oraz zwrócić uwagę, czy rytm jest regularny. Jeżeli pacjent dysponuje ciśnieniomierzem lub urządzeniem rejestrującym rytm, wynik może być pomocny podczas późniejszej konsultacji. Należy zanotować godzinę początku objawów, czas ich trwania, wykonywaną czynność oraz możliwe czynniki wyzwalające, takie jak kawa, alkohol, stres, wysiłek lub przyjęty lek. Nie należy samodzielnie przyjmować leków przeciwarytmicznych ani zwiększać dawki preparatów przepisanych wcześniej. Nie powinno się także stosować internetowych metod przerywania częstoskurczu bez wcześniejszego zalecenia lekarza.

Jak ograniczyć nawracające kołatanie serca?

Jeżeli badania nie wykazują groźnej arytmii, znaczenie może mieć ograniczenie czynników prowokujących. Warto zadbać o regularny sen, odpowiednie nawodnienie i umiarkowane spożycie kofeiny oraz alkoholu.

Pomocne jest obserwowanie zależności między objawami a stresem, wysiłkiem, lekami lub posiłkami. Nie należy jednak rezygnować z przepisanych leków bez konsultacji, nawet jeśli pacjent podejrzewa, że nasilają kołatanie.

Sposób leczenia zależy od przyczyny. Czasami wystarcza modyfikacja stylu życia, czasami konieczne jest leczenie choroby tarczycy, niedokrwistości albo zaburzeń elektrolitowych. Potwierdzona arytmia może wymagać leków, dalszej obserwacji lub leczenia zabiegowego.

Kołatanie serca Pabianice – konsultacja w ANMED

Nawracającego kołatania serca nie warto diagnozować samodzielnie. Objaw może być łagodną reakcją na stres lub kofeinę, ale może również wskazywać na zaburzenia rytmu, chorobę tarczycy, niedokrwistość albo inny problem wymagający leczenia. W Centrum Medycznym ANMED w Pabianicach można skonsultować kołatanie serca z lekarzem. Podczas wizyty ocenione zostaną charakter objawów, tętno, ciśnienie, przyjmowane leki oraz indywidualne czynniki ryzyka. W zależności od wskazań lekarz może zaplanować EKG, holter EKG, echo serca lub badania laboratoryjne. Na wizytę warto przynieść wcześniejszą dokumentację medyczną, listę stosowanych leków, zapisy ciśnienia i tętna oraz wyniki z zegarka lub innego urządzenia, jeśli udało się zarejestrować epizod.

Jeżeli kołataniu towarzyszą ból w klatce piersiowej, znaczna duszność, omdlenie albo nagłe silne osłabienie, nie należy czekać na planową wizytę. Trzeba zadzwonić pod numer 112 lub 999.