EKG – jak wygląda badanie i co może wykazać?
EKG, czyli elektrokardiografia, to szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne badanie rejestrujące elektryczną aktywność serca. Pomaga ocenić jego rytm i częstotliwość pracy, a także wykryć niektóre zaburzenia przewodzenia, arytmie oraz cechy mogące wskazywać na przeciążenie lub niedokrwienie mięśnia sercowego.
Badanie trwa zwykle kilka minut. Pacjent leży na plecach, a do jego klatki piersiowej oraz kończyn przyklejane są elektrody połączone z aparatem. Urządzenie nie wysyła prądu do organizmu. Jedynie odbiera i zapisuje sygnały elektryczne powstające podczas pracy serca. EKG jest uznawane za badanie szybkie, bezpieczne i bezbolesne.
EKG warto wykonać między innymi przy bólu w klatce piersiowej, kołataniu serca, nierównym tętnie, duszności, zawrotach głowy, omdleniu lub nagłym pogorszeniu tolerancji wysiłku. Badanie może być również elementem kontroli nadciśnienia, choroby wieńcowej, arytmii oraz innych wcześniej rozpoznanych chorób serca.
Co to jest EKG serca?
Każde uderzenie serca jest poprzedzone impulsem elektrycznym, który pobudza mięsień do skurczu. Impulsy rozchodzą się określoną drogą przez przedsionki i komory, dzięki czemu poszczególne części serca pracują w odpowiedniej kolejności.
Elektrokardiograf rejestruje te sygnały za pomocą elektrod umieszczonych na skórze. Wynikiem badania jest zapis w postaci charakterystycznej linii, nazywany elektrokardiogramem. Lekarz ocenia między innymi rytm serca, częstotliwość jego pracy, czas przewodzenia impulsów oraz kształt poszczególnych elementów zapisu.
EKG nie pokazuje serca tak jak badanie ultrasonograficzne. Nie służy więc bezpośrednio do oceny budowy zastawek, wielkości jam serca czy siły skurczu mięśnia. Dostarcza natomiast informacji o elektrycznej pracy serca.
Jak wygląda badanie EKG krok po kroku?
Przed badaniem pacjent jest proszony o odsłonięcie klatki piersiowej. Konieczne może być także odsłonięcie nadgarstków i okolic kostek. Następnie kładzie się na plecach na leżance.
Osoba wykonująca badanie umieszcza elektrody w określonych miejscach na klatce piersiowej i kończynach. W standardowym EKG wykorzystuje się dziesięć elektrod, które pozwalają otrzymać zapis z dwunastu odprowadzeń. Dzięki temu lekarz może analizować aktywność elektryczną serca z różnych kierunków.
Podczas zapisu należy leżeć spokojnie, nie rozmawiać i oddychać naturalnie. Poruszanie się, drżenie mięśni lub napięcie ciała mogą powodować zakłócenia utrudniające interpretację wyniku.
Sam zapis trwa krótko. Więcej czasu może zająć przygotowanie skóry oraz prawidłowe rozmieszczenie elektrod.
Czy do EKG trzeba się rozebrać?
Aby elektrody mogły zostać przyklejone bezpośrednio do skóry, konieczne jest odsłonięcie klatki piersiowej. Badanie powinno być przeprowadzone z poszanowaniem prywatności pacjenta. W placówkach medycznych może zostać udostępniony parawan lub odzież ochronna.
Elektrod nie przykleja się na ubranie, ponieważ uniemożliwiłoby to prawidłowe odebranie sygnału. U części mężczyzn z obfitym owłosieniem klatki piersiowej konieczne bywa usunięcie niewielkiej ilości włosów w miejscach mocowania elektrod. Poprawia to ich przyleganie i jakość zapisu.
Czy EKG boli?
Badanie EKG nie powinno powodować bólu. Elektrody jedynie dotykają skóry i odbierają sygnały elektryczne wytwarzane przez serce. Aparat nie emituje impulsów elektrycznych do ciała.
Niewielki dyskomfort może pojawić się podczas zdejmowania samoprzylepnych elektrod, szczególnie przy owłosionej skórze. U osób z bardzo wrażliwą skórą może wystąpić krótkotrwałe zaczerwienienie w miejscu ich przyklejenia.
EKG nie wymaga znieczulenia, wkłucia ani podawania kontrastu. Po badaniu można od razu wrócić do zwykłych zajęć.
Ile trwa EKG serca?
Standardowe EKG spoczynkowe trwa najczęściej kilka minut. Sam zapis elektrycznej pracy serca jest bardzo krótki, ale trzeba doliczyć czas potrzebny na przygotowanie pacjenta, przyklejenie elektrod oraz sprawdzenie jakości sygnału.
Krótki czas badania ma zarówno zalety, jak i ograniczenia. EKG pokazuje przede wszystkim to, co dzieje się z rytmem serca w momencie wykonywania zapisu. Jeżeli kołatanie lub arytmia występują raz na kilka dni, wynik może być prawidłowy mimo nawracających objawów.
W takiej sytuacji lekarz może zalecić dłuższe monitorowanie, na przykład holter EKG.
Co wykrywa EKG?
EKG może wykazać nieprawidłową częstotliwość pracy serca, zaburzenia rytmu, niektóre zaburzenia przewodzenia impulsów oraz cechy przeciążenia określonych części serca. Może również dostarczyć informacji wskazujących na aktualne lub przebyte niedokrwienie mięśnia sercowego.
Badanie jest wykorzystywane między innymi w diagnostyce migotania przedsionków, częstoskurczów, zbyt wolnej pracy serca, dodatkowych pobudzeń oraz bloków przewodzenia. Jest jednym z podstawowych narzędzi w ocenie pacjentów z podejrzeniem arytmii.
Niektóre nieprawidłowości w EKG mogą sugerować przerost mięśnia sercowego, zaburzenia elektrolitowe albo wpływ określonych leków. Wynik zawsze powinien być interpretowany łącznie z objawami, wywiadem i pozostałymi badaniami.
Czy EKG wykryje zawał?
EKG jest jednym z najważniejszych badań wykonywanych przy podejrzeniu ostrego zawału serca. Może ujawnić charakterystyczne zmiany wskazujące na niedokrwienie lub uszkodzenie mięśnia sercowego.
Prawidłowy zapis nie wyklucza jednak każdego zawału. Zmiany mogą rozwijać się w czasie, być przejściowe lub mieć mniej charakterystyczną postać. Dlatego w ostrych stanach EKG ocenia się razem z objawami, wynikami badania lekarskiego i oznaczeniami troponin we krwi.
Nagłego, uciskającego bólu w klatce piersiowej nie należy konsultować przez oczekiwanie na planowy termin EKG. Jeśli ból trwa dłużej niż kilka minut, powraca albo towarzyszą mu duszność, zimne poty, nudności, omdlenie lub promieniowanie do ręki, pleców, szyi czy żuchwy, należy zadzwonić pod numer 112 lub 999.
Czy prawidłowe EKG oznacza, że serce jest zdrowe?
Prawidłowe EKG jest dobrą informacją, ale nie pozwala wykluczyć wszystkich chorób serca. Badanie trwa krótko, dlatego może nie zarejestrować arytmii występującej sporadycznie. Nie pokazuje również dokładnie budowy serca, stanu zastawek ani przepływu krwi przez tętnice wieńcowe.
Pacjent może mieć prawidłowe EKG spoczynkowe, a mimo to wymagać dalszej diagnostyki z powodu bólu wysiłkowego, duszności, omdleń lub kołatania serca.
W zależności od objawów lekarz może zalecić echo serca, holter EKG, próbę wysiłkową, badania laboratoryjne lub inną metodę diagnostyczną. EKG jest ważnym punktem wyjścia, ale nie zawsze kończy diagnostykę.
Kiedy należy zrobić EKG?
Wskazaniem do wykonania EKG mogą być kołatanie serca, nierówne tętno, ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy, omdlenie oraz szybkie męczenie się. Badanie wykonuje się również przy podejrzeniu zbyt szybkiej lub zbyt wolnej pracy serca.
EKG może być zalecane pacjentom z nadciśnieniem, chorobą wieńcową, cukrzycą, niewydolnością serca lub wcześniej rozpoznaną arytmią. Lekarz może zlecić je także przed rozpoczęciem niektórych terapii albo w celu sprawdzenia wpływu leków na rytm serca.
Samo profilaktyczne wykonywanie EKG bez objawów nie zastępuje pełnej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego. Zakres badań powinien być dostosowany do wieku, chorób współistniejących i indywidualnych czynników ryzyka.
Jak przygotować się do EKG?
Standardowe EKG nie wymaga bycia na czczo. Zwykle można przyjmować dotychczasowe leki i normalnie jeść oraz pić. Nie należy odstawiać leków bez zalecenia lekarza.
Bezpośrednio przed badaniem warto odpocząć przez kilka minut. Intensywny wysiłek, szybki marsz, silne emocje, nikotyna lub duża ilość kofeiny mogą przejściowo przyspieszyć tętno.
W dniu badania lepiej nie nakładać na klatkę piersiową tłustych balsamów ani olejków, ponieważ mogą utrudnić przyklejenie elektrod. Warto założyć ubranie, które można łatwo zdjąć lub rozpiąć.
Czy EKG i echo serca to to samo?
EKG i echo serca oceniają inne aspekty funkcjonowania serca. EKG rejestruje jego aktywność elektryczną. Echo serca wykorzystuje ultradźwięki do pokazania budowy i ruchu serca.
EKG może ujawnić arytmię lub zaburzenia przewodzenia. Echo pozwala między innymi ocenić siłę skurczu, wielkość jam serca, grubość jego ścian oraz pracę zastawek. Często badania te uzupełniają się, ale jedno nie zastępuje automatycznie drugiego.
Decyzję o tym, które badanie jest potrzebne, powinien podjąć lekarz na podstawie objawów i wyniku konsultacji.
EKG Pabianice – badanie serca w ANMED
Jeśli odczuwasz kołatanie serca, nierówne tętno, ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy albo zauważasz pogorszenie tolerancji wysiłku, nie próbuj oceniać pracy serca wyłącznie na podstawie pomiaru ze smartwatcha.
W Centrum Medycznym ANMED w Pabianicach możesz wykonać EKG i skonsultować wynik z lekarzem. Badanie jest krótkie, bezbolesne i nie wymaga skomplikowanego przygotowania.
W przypadku objawów występujących sporadycznie lekarz może zalecić także holter EKG, który rejestruje pracę serca przez dłuższy czas. Przy podejrzeniu nieprawidłowości dotyczących budowy serca pomocne może być echo serca.
Nagły, silny ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie lub gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia wymagają wezwania pogotowia, a nie oczekiwania na planowe badanie.
