Gastroskopia – przebieg krok po kroku
Gastroskopia to jedno z tych badań, które budzi więcej emocji niż powinno. Wielu pacjentów wyobraża sobie, że będzie boleć, że nie będą mogli oddychać, że odruch wymiotny będzie nie do opanowania albo że samo badanie potrwa bardzo długo. W praktyce gastroskopia jest krótkim badaniem endoskopowym, które pozwala lekarzowi dokładnie obejrzeć przełyk, żołądek i dwunastnicę od środka.
To badanie może pomóc znaleźć przyczynę zgagi, bólu w nadbrzuszu, nudności, trudności w połykaniu, przewlekłego odbijania, podejrzenia choroby wrzodowej, zapalenia żołądka, zakażenia Helicobacter pylori albo krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Gastroskopia nie jest „ostatnią deską ratunku”. Często jest po prostu najkrótszą drogą do odpowiedzi.
Jeśli pacjent od tygodni lub miesięcy czuje, że „żołądek nie pracuje normalnie”, gastroskopia pozwala sprawdzić, co naprawdę dzieje się w górnym odcinku przewodu pokarmowego.
Czym jest gastroskopia?
Gastroskopia, nazywana też endoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego, polega na wprowadzeniu przez usta cienkiego, elastycznego aparatu z kamerą. Lekarz ogląda na monitorze wnętrze przełyku, żołądka i dwunastnicy. Dzięki temu może ocenić błonę śluzową, zauważyć stan zapalny, nadżerki, wrzody, zwężenia, zmiany podejrzane, cechy refluksu lub inne nieprawidłowości.
Podczas badania można pobrać wycinki do badania histopatologicznego. To ważne, ponieważ niektórych zmian nie da się ocenić wyłącznie wzrokowo. Materiał pobrany podczas gastroskopii może pomóc potwierdzić stan zapalny, ocenić charakter zmiany albo wykonać diagnostykę w kierunku Helicobacter pylori, jeśli są ku temu wskazania.
Badanie zwykle trwa krótko, często kilka do kilkunastu minut, choć cała wizyta w placówce może potrwać dłużej ze względu na przygotowanie, rozmowę z personelem i obserwację po procedurze, szczególnie jeśli stosowana jest sedacja.
Kiedy lekarz może zalecić gastroskopię?
Gastroskopia może być zalecona przy dolegliwościach ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego. Najczęściej dotyczy to pacjentów, którzy mają przewlekłą zgagę, refluks, pieczenie za mostkiem, ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty, uczucie pełności po posiłku, utratę apetytu, odbijanie, podejrzenie choroby wrzodowej lub zakażenia Helicobacter pylori.
Badanie jest szczególnie ważne, gdy pojawiają się objawy alarmowe. Należą do nich trudności w połykaniu, ból przy połykaniu, niezamierzona utrata masy ciała, niedokrwistość, wymioty z krwią, czarne smoliste stolce, nawracające wymioty albo nasilające się dolegliwości, które nie ustępują mimo leczenia.
Nie każda zgaga wymaga od razu gastroskopii, ale zgaga częsta, przewlekła, nocna, oporna na leczenie lub połączona z innymi objawami powinna zostać skonsultowana.
Jak przygotować się do gastroskopii?
Najważniejsza zasada przed gastroskopią brzmi: żołądek musi być pusty. Dzięki temu lekarz może dobrze ocenić błonę śluzową, a samo badanie jest bezpieczniejsze. Najczęściej pacjent powinien nie jeść przez co najmniej 6 godzin przed badaniem, choć niektóre zalecenia mówią o dłuższym czasie bez pokarmów stałych. Zasady dotyczące picia płynów zależą od placówki, godziny badania i ewentualnego znieczulenia, dlatego zawsze trzeba stosować się do instrukcji otrzymanej przed wizytą. NHS wskazuje, że w dniu gastroskopii pacjent powinien przestać jeść co najmniej 6 godzin przed badaniem i może mieć możliwość wypicia niewielkich łyków wody. Mayo Clinic podaje, że przed endoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego zwykle trzeba odstawić pokarmy stałe na 8 godzin i płyny na 4 godziny przed procedurą, aby żołądek był pusty.
Przed badaniem należy powiedzieć lekarzowi lub personelowi o wszystkich lekach przyjmowanych na stałe. Szczególnie ważne są leki przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe, leki na cukrzycę, leki na serce, preparaty żelaza, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz wszystkie środki przyjmowane bez recepty. Nie należy samodzielnie odstawiać leków, zwłaszcza tych zaleconych przez lekarza. Jeśli trzeba coś zmienić, pacjent powinien otrzymać konkretne zalecenia.
Warto zabrać ze sobą wcześniejszą dokumentację medyczną: wyniki gastroskopii, kolonoskopii, badań krwi, USG, wypisy ze szpitala, listę chorób przewlekłych i informacje o alergiach. Jeśli badanie ma być wykonane w sedacji, potrzebna może być osoba towarzysząca i transport do domu.
Co dzieje się po przyjściu do placówki?
W dniu badania pacjent zgłasza się do rejestracji i przechodzi krótkie przygotowanie. Personel może zapytać o choroby przewlekłe, przyjmowane leki, alergie, wcześniejsze znieczulenia, zaburzenia krzepnięcia, ciążę, protezy zębowe i ogólny stan zdrowia.
To dobry moment, żeby powiedzieć o lęku przed badaniem. Strach przed gastroskopią jest częsty i nie jest powodem do wstydu. Dla pacjenta to może być pierwsze takie doświadczenie, dla zespołu medycznego to codzienna procedura. Im więcej personel wie o obawach pacjenta, tym łatwiej może przeprowadzić go przez badanie spokojnie.
Przed gastroskopią pacjent może otrzymać miejscowe znieczulenie gardła w sprayu. Jego zadaniem jest zmniejszenie odruchu wymiotnego i dyskomfortu przy wprowadzaniu aparatu. W zależności od wskazań i możliwości placówki gastroskopia może być wykonana także w sedacji.
Jak wygląda samo badanie?
Pacjent układa się najczęściej na lewym boku. Do ust zakładany jest specjalny ustnik, który chroni aparat i zęby. Następnie lekarz delikatnie wprowadza gastroskop przez usta, gardło i przełyk do żołądka oraz dwunastnicy.
To moment, którego pacjenci boją się najbardziej. Warto wiedzieć, że aparat nie trafia do dróg oddechowych. Podczas gastroskopii można oddychać normalnie. Endoskop przechodzi przez przewód pokarmowy, a nie przez tchawicę. NHS wyjaśnia, że podczas gastroskopii aparat przechodzi przez jamę ustną, przełyk, żołądek i dalej do jelita cienkiego, a drogi oddechowe są omijane, więc pacjent może oddychać normalnie.
Podczas badania lekarz ogląda kolejne odcinki górnego przewodu pokarmowego. Może podać niewielką ilość powietrza lub gazu, aby lepiej uwidocznić wnętrze żołądka. Pacjent może odczuwać rozpieranie, odbijanie, ślinienie, nudności albo odruch wymiotny. To nieprzyjemne, ale zwykle krótkotrwałe.
Bardzo ważne jest spokojne oddychanie przez nos lub zgodnie z instrukcją personelu. Pacjent nie musi „pomagać” połykaniem aparatu przez całe badanie. Najlepiej słuchać poleceń zespołu i starać się nie walczyć z odruchem. Im większe napięcie, tym większy dyskomfort.
Czy gastroskopia boli?
Gastroskopia zwykle nie jest badaniem bolesnym, ale może być nieprzyjemna. Największy dyskomfort wiąże się z odruchem wymiotnym, uczuciem obecności aparatu w gardle, odbijaniem i napięciem pacjenta. Samo przechodzenie aparatu przez przełyk, żołądek i dwunastnicę nie powinno powodować ostrego bólu.
Jeśli pacjent odczuwa silny ból, powinien zgłosić to personelowi. Lekarz prowadzi badanie tak, aby było bezpieczne i możliwie dobrze tolerowane. W wielu przypadkach największą różnicę robi przygotowanie psychiczne, spokojna komunikacja i świadomość, że badanie trwa krótko.
Nie warto porównywać swojego doświadczenia z historiami innych osób. Jedni mówią, że gastroskopia była dla nich łatwiejsza, niż myśleli. Inni wspominają ją jako bardzo niekomfortową. Oba odczucia są możliwe, ponieważ każdy pacjent ma inny próg wrażliwości i inny poziom lęku.
Czy podczas gastroskopii można pobrać wycinki?
Tak. Podczas gastroskopii lekarz może pobrać niewielkie fragmenty błony śluzowej do badania histopatologicznego. Pacjent zwykle nie odczuwa samego pobrania wycinków jako bólu. To standardowy element diagnostyki, jeśli lekarz widzi wskazania.
Wycinki mogą być potrzebne przy podejrzeniu stanu zapalnego, zmian w błonie śluzowej, choroby trzewnej, zakażenia Helicobacter pylori, choroby wrzodowej, zmian przednowotworowych lub innych nieprawidłowości. Wynik histopatologiczny nie zawsze jest dostępny od razu, ponieważ materiał musi zostać oceniony w laboratorium.
Co dzieje się po gastroskopii?
Po badaniu pacjent odpoczywa przez krótki czas, szczególnie jeśli otrzymał sedację. Może odczuwać drapanie w gardle, chrypkę, odbijanie, uczucie wzdęcia lub niewielki dyskomfort w nadbrzuszu. Objawy zwykle szybko ustępują.
Jeśli zastosowano miejscowe znieczulenie gardła, nie należy jeść ani pić od razu po badaniu, ponieważ gardło może być chwilowo mniej wrażliwe, a połykanie mniej pewne. Zalecenia zależą od placówki. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust zaleca, aby po gastroskopii nie jeść ani nie pić przez 30–45 minut, ponieważ znieczulenie miejscowe lub sedacja mogą utrudniać bezpieczne połykanie.
Jeśli badanie było wykonane w sedacji, pacjent nie powinien prowadzić samochodu, obsługiwać maszyn, pić alkoholu ani podejmować ważnych decyzji w dniu badania. Zwykle potrzebny jest odpoczynek i osoba, która odprowadzi lub odwiezie pacjenta do domu.
Kiedy po gastroskopii trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem?
Gastroskopia jest badaniem powszechnie wykonywanym i zwykle dobrze tolerowanym, ale jak każda procedura medyczna może wiązać się z ryzykiem powikłań. Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga silny lub narastający ból brzucha, gorączka, duszność, trudności w połykaniu, wymioty z krwią, czarne smoliste stolce, znaczne osłabienie, omdlenie albo inne objawy, które niepokoją pacjenta.
Nie chodzi o to, żeby po badaniu się bać. Chodzi o to, żeby wiedzieć, które objawy nie są typowym „drapaniem w gardle” po gastroskopii i wymagają szybkiej reakcji.
Kiedy pacjent otrzymuje wynik?
Część informacji lekarz może przekazać od razu po badaniu, zwłaszcza jeśli pacjent nie był poddany sedacji lub jest już w pełni wybudzony. Pacjent może otrzymać opis gastroskopii, w którym znajdują się informacje o tym, co lekarz zobaczył podczas badania.
Jeśli pobrano wycinki, trzeba poczekać na wynik badania histopatologicznego. Dopiero on może potwierdzić charakter niektórych zmian. W zależności od wyniku lekarz może zalecić leczenie, kontrolę, eradykację Helicobacter pylori, dalsze badania albo konsultację specjalistyczną.
Gastroskopia w Pabianicach – dlaczego warto zrobić badanie blisko domu?
Dla wielu pacjentów gastroskopia jest stresującym badaniem, dlatego znaczenie ma nie tylko sam sprzęt, ale także organizacja wizyty, jasne instrukcje i możliwość wykonania diagnostyki blisko miejsca zamieszkania. Krótszy dojazd, łatwiejszy powrót do domu i kontakt z placówką w razie pytań zmniejszają napięcie.
W Centrum Medycznym Anmed w Pabianicach pacjenci mogą uzyskać informacje dotyczące gastroskopii, przygotowania do badania i diagnostyki dolegliwości górnego odcinka przewodu pokarmowego. Jeśli od dłuższego czasu dokucza zgaga, ból w nadbrzuszu, nudności, odbijanie, uczucie pełności, podejrzenie Helicobacter pylori lub objawy choroby wrzodowej, gastroskopia może pomóc ustalić przyczynę.
Badanie trwa krótko, a odpowiedzi, które daje, mogą zakończyć wiele tygodni domysłów.
Podsumowanie: gastroskopia krok po kroku
Gastroskopia polega na obejrzeniu przełyku, żołądka i dwunastnicy za pomocą cienkiego, elastycznego aparatu z kamerą. Przed badaniem trzeba być na czczo, poinformować personel o lekach i chorobach przewlekłych oraz zastosować się do instrukcji placówki. W dniu badania pacjent układa się na boku, otrzymuje ustnik, a lekarz wprowadza aparat przez usta do górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Badanie może być nieprzyjemne, ale zwykle trwa krótko i nie powinno uniemożliwiać oddychania. Podczas gastroskopii można pobrać wycinki, wykonać diagnostykę w kierunku Helicobacter pylori i ocenić zmiany, których nie widać w zwykłym badaniu lekarskim.
Centrum Medyczne Anmed w Pabianicach – gastroskopia i diagnostyka przewodu pokarmowego. Jeśli żołądek od dawna daje o sobie znać, nie zgaduj. Sprawdź przyczynę.
